مىكند . گاهى براى آرامش درد چشم - كه دارو تأثيربخش‌تر باشد - افيون در آن مخلوط مىكنند ؛ اما افيون در هر حال خالى از زيان نيست ، سركننده است و خلط را به حالت نارسيدگى باقى مىگذارد و نمىگذارد زود پخته و رسيده شود . ازاين‌رو مىتوان گفت افيون با نيروى ديد سازگار نيست و تا ممكن است نبايد به كار برده شود . 2 - « قرص چشم از گل محمدى » كه دو نوع كوچك و بزرگ از آن سازند . اگر آن را به جاى افيون به كار برند بهتر است ؛ زيرا چه در فرونشاندن التهاب چشم و چه در آرام كردن درد ، بسيار بهره‌رسان است . 3 - ديگر قرصها و شيافهاى چشم را در اقرابادين ذكر كرده‌ايم ؛ به اقرابادين رجوع كن ! 4 - در جدول داروهاى تكى و ساده ، داروهاى چشم‌درد را ذكر كرده‌ايم ، از قبيل : مرده سنگ ، كتيرا ، انگم گياه فيلزهره ، گل محمدى ، سرمهء اصفهانى ، صندل ، مازوج ، گل مهرزده ، اقاقيا ، خشخاش شاخدار . همچنين افشره‌ها و صمغهايى را در آنجا گنجانده‌ايم كه ويژهء علاج خلط غليظ و پرمايه هستند . مانند : مرّ ، زعفران ، كندر ، سنبل ، گندبيدستر ، مقدارى كم از مس سرخ ، الوا ، هل ، سوختهء شاخ گوزن ( قرن الايل ) « 1 » و ساير قرصها و غير قرصها . اندازه‌گيرى گرم مزاجى و سرد مزاجى دارو در علاج درد چشم و درهم مخلوط كردن داروها بستگى به علم و مهارت چشم‌پزشك دارد . ما هم داروهاى تركيبى آزموده شده را دربارهء چشم‌درد در اقرابادين ذكر كرده‌ايم . 5 - براى جلوگيرى از شدت درد چشم و بر طرف كردن مادهء خلط غليظ و پرمايه ، ( شداد الاساكفه ) سريش كفش‌دوزان ( مركب كفش‌دوزان - نسخه ) « 2 » كه با عسل بدون موم و آب شنبليله مخلوط باشد و با ميل در دو گوشهء چشم كشند بسيار خوب و آزمايش شده است . 6 - داروهاى تركيبى از قبيل : « شياف اصطفيقان » ، « شياف سرخ نرم » ، « شياف شادنهء بزرگ » ، « قرص گل محمدى » بسيار بهره رسانند .

--> ( 1 ) - قرن الايل : شاخ گوزن . قرن الايل : گياه كاكله . خاكهء سوختهء كدام از اين دو منظور بوده ؟ طبيبان كهنه‌كار مىدانند . ( 2 ) - مركب كفش‌دوزان ، دو احتمال دارد : يا رنگ سياه است كه چرم را بدان رنگ كنند ، يا شايد منظور آبى باشد كه چرم را در آن مىخيسانند و سياه رنگ مىشود .